M.Ö. 297 Yılında İzmit Körfezi ve civarı
Bitinya Krallığı'na bağlanmıştır.Bitinya krallığı himayesinde Körfez ve
çevresinin yerleşime çok elverişli olmasından dolayı kısa zaman içinde
yörede "NİCEA" İznik,
"LIBYSSA" Dil iskelesi,
"BRUNG" Yarımca gibi kentler kurulmaya başlamıştır.
Bitinya
Kralı I. Nicomed, İzmit Körfezi'nin (
Nicomedia Körfezi ) kuzey kıyılarına
doğru krallığın iç ve dış güvenliğini sağlanmak amacıyla yeni şehircikler
kurar. Bunlar;
1.Dacybza ( Gebze
)
2.Lbyssa ( Dil iskelesi )
3.Kalos Agros ( Darıca )
4.Nikeiata ( Eskihisar )
5.Galakrene ( Hereke )
6.Brunga ( Yarımca )
7.Fhlokrene ( Tavşancıl )
Tarihi
kaynaklara bakıldığında bugün Dilovası'nın en büyük Mahallesi olan Diliskelesi'nin
tarihçesinin çok eskilere dayandığı görülür. Diliskelesi'nin Gebze'nin
12 km doğusunda yer alan en eski yerlerden biri olan Nicamedia'ya
bağlı bir kıyı kenti olduğu sanılmaktadır.Tarih içinde Osmanlı topraklarına
1419'da 3
kez katılan bu yöre karşı kıyıda bulunan Hersek'e geçişlerde iskele olarak
kullanılmıştır. Dilderesi'ne bağlı olarak Diliskelesi adını almıştır. Gebze'de
bulunan bazı kalıntılardan tarihin bilinen dönemleri Bizanslılara
kadar uzamaktadır. Beldeye çok önem veren Romalılar,bu toprakları
korumak için Eskihisar ve Hereke kalelerini inşa etmişlerdir.Diğer
bir ifade ile Dilovası ve Gebze, Libissa adı verilen bir köy olarak
Asya'ya karşı bir savunma hattı olarak kullanıldığı tarihçiler tarafından
ileri sürülmektedir. Belde Büyük İskender'in ölümünden Mekodonyalıların
Trakya Kralı Limanhos ve haleflerinin müteakiben Bitinya Kralları hakimiyetine
ve daha sonra Doğu Roma İmparatorluğu egemenliği altına girmiştir.
|
|
LİBYSSA
İSKELESİ ( DİLİSKELESİ ) / I.Justinyen'in yeni yol politikasına göre;denizden
Nicaia'ya ilişki kurmak amacı ile yapılmıştır. M.S. 1873 yılına
kadar (İzmit körfezinin en dar yerinde olması nedeni ile) önemini
korumuştur.
(Fotoğraf Gebze Kaymakamlığı 2001 Kitabı "A. ÖZTÜRE Arşivi") |
Tarihsel süreç içinde Diliskelesi'ni
önemli kılan neden ise İzmit Körfezi'nin karşı kıyıya en yakın yerinin
burada olmasıdır. Hersek burnu ile Diliskelesi arasındaki deniz mesafesi
çok kısadır. Bitinya, Roma, Bizans ve Osmanlı imparatorlukları zamanında
önemli bir yerleşim yeri olan İznik'e en kısa ve hızlı yoldan ulaşım
yüzyıllar boyunca bu noktadan sağlanmıştır. Günümüzde de önemini koruyan Diliskelesi mevkii'ne
Körfez Geçiş Köprüsü adı altında Diliskelesi ile
Hersek burnu arasında asma köprü yapma projeleri başlamış durumdadır.
Dilovası'nda yaşayan eski imparatorlukların bıraktığı
eserler ise Liyssa kalesi, Liyssa iskelesi( Diliskelesi) ve
Mimar Sinan Köprüsüdür.
Yunan ve İngiliz
işgallerini gören bu bölge
İngilizlerin Gebze'yi işgal etmek için Diliskelesi'ne İngiliz
askerlerinin çıkartma yaptıklarına şahit olmuştur. Gebze'yi işgal eden
İngiliz askerleri Diliskelesi'nden çıkartma yapmışlardır. Yunan
askerleri ise Diliskelesi tren istasyonunu kullanmışlardır. Buradan
çıkan askerler Tavşancıl, Çerkeşli ve çevre beldelere ulaşıp halkı
sindirmek ve istediklerini kolayca elde etmek için her türlü baskıyı
uygulamışlardır.
|
|
|
|
|
T.C
GENEL KURMAY BAŞKANLIĞI
ANKARA
18 OCAK 1979
GEBZE
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
GEBZE
İLGİ:
GEBZE Belediye Başkanlığının 2.1.1979 gün ve 4 sayılı yazısı.
1.
13 Temmuz 1336 (1920) günü, İngiliz kuvvetleri, topçu ateşinden
sonra,GEBZE' ye taarruz etmiş,
Dil İskelesi'ne çıkarma yapmış
ve GEBZE' yi işgal etmiştir. Gebze' yi savunan " Osmancık
Taburu " üstün İngiliz kuvvetlerinin taarruzu karşısında,
GEBZE' yi boşaltarak 15 kilometre kuzeye çekilmiştir.
|
|
|
|
BELGE:254
(Gebze kaymakamlığının 21 Kasım 1336 tarih ve 383 sayılı
yazısından)
Bir subay komutasındaki Yunan askerleri 18 Kasım 1336 (1920)
Perşembe günü Diliskelesi'nden
hareket ederek Tavşancıl köyünü abluka etmişler
... Köy ihtiyar heyetine baskı yaparak, halkın Yunan askerlerinden
memnun olduklarına dair,mazbata düzenlenmesini istemişlerdir.
Muallim, Çerkeşli ve Demirci köylerinde de aynı yolda
davranmışlardır. İstasyondaki Yunan askeri komutanlığı bu gibi
hareketlerde bulunarak halkı incitmektedir. |
|
(Fotoğraf
Gebze Kaymakamlığı 2001 Kitabı) |
Cumhuriyet dönemindeki
gelişme ise, Türkiye'nin planlı sanayileşme döneminin başlangıcı olan
1960 yıllarına kadar gider. Cumhuriyetin ilk yıllarında belde
halkının geçim kaynağı tarıma dayalı bir görünüm sergiliyordu. Planlı
sanayileşme ile birlikte fabrikaların kurulmaya başlaması, Dilovası
Beldesi ve çevresini sanayi bölgesi haline getirmiştir. Belde'de kentsel
yerleşim fabrikalarda çalışanların barınmak maksadıyla ile yaptıkları
gecekondu ve müstakil ev yapmaları daha sonra akraba, eş, dost aracılığı
ile iş ve aş sıkıntısı çeken insanların direk uğrak yeri olmuştur.
Eynerca Deresi ile Dilderesi arasındaki Diliskelesi yada
Dilovası olarak adlandırılan kesim Çerkeşli Köyü'ne aitti.
Eynerce deresinin diğer kısmı Tavşancıl Köyü'ne aitti. Dilderesi'nden başlayıp İzmit Körfezi'ne kadar uzanan kesim ise
Tavşanlı ve Muallim köyü sakinlerine aitti. Dilovası
kesiminde Çerkeşli Köyü'nün bağ ve bahçeleri bulunuyordu.
1955
yılına doğru yaptırılan E-5 karayolu Dilovası'ndan geçirildi.
Buraları değer kazandı. Buralarda ilk olarak 1954' Marshall Boya
Fabrikası, 1966'da Çolakoğlu, ardından Basf Sümerbank, Nasaş, Diler
Demir, OlmukSa-Alemdar gibi bir çok fabrika kurulmaya başladı.
Çerkeşlinin Dilovası kesimi artık bağlık bahçelik değil, sanayi
alanıydı. 1965'ten sonra Dilovası kesimi sanayi alanı olunca yeni iş
sahaları açıldığından buraya Doğu Anadolu bölgesinden göçler başladı.
Artık, bağ ve bahçe yerleri çoktan satılmış, buraları yerleşim yerleri
olmaya başlamıştı.
 |
|
Dilovası'nda
sanayileşmenin başladığı zamanlar.
(Fotoğraf ATK Arşivi) |
1970 yılına gelindiğinde Çerkeşlinin nüfusu 1226
olarak belirlendi. Bu nüfusun 400 kişilik bölümü aşağı kesimde
kalıyordu. 1970'ten sonra göçler iyice arttı. Artık Çerkeşli Köyü'nün
ahalisi de aşağı kesime inmeye başlıyordu. Ancak yinede nüfusun büyük
bir bölümünü Karslılar, Ağrılılar, Erzurum ve Gümüşhaneliler
oluşturuyordu. 1980 yılında nüfus
4000'leri buldu. 1985'teki sayımda
ise 7227 kişilik nüfus ile Çerkeşli, Kocaeli bölgesinin en büyük
köylerinden birisi durumundaydı. 31
Aralık 1986 tarihinde Resmi
Gazete'de yayınlanan bir karar ile 8500 nüfuslu Çerkeşli Köyü ile 3800
nüfuslu Muallimköy birleştirilerek Dilovası'nda toplam 1200 nüfuslu
bir belediyelik kararlaştırılmış, söz konusu belediye
7 Haziran 1987
tarihinde yapılan belediye başkanlığı seçimlerinden sonra Dilovası
Belediyesi adı altında hizmete başlamıştır. Bu arada yukarı Çerkeşli
Köyü ile asıl Muallim Köyü (650 nüfuslu) nün daha sonra (ekim
1987de) Dilovası Belediyesi'nden ayrılıp tekrar müstakil bir köy
durumuna getirilmesi için bir referandum yapılmış, Çerkeşli Köyü ve Muallimköy
Haziran 1988 tarihinde İçişleri Bakanlığı'nın onayıyla
Dilovası beldesinden ayrılıp tekrar müstakil birer köy durumuna
gelmişlerdir. Bu gelişmelerden sonra Dilovası bugünkü 7 Mahalleyi
kapsayan konumuna gelmiştir.
Dilovası'na , Dilderesi'ne ve Diliskelesi'ne adını veren dil
kelimesi konusunda ise bazı söylentiler vardır. Bu söylentiler Diliskelesi sahilinde denize doğru dil
şeklinde toprak çıkıntısı olması, burada vaktiyle
Dilbaba diye bir ermişin yaşaması ve ismini vermesi ve
Yalova tarafındaki Hersek burnunun dil şeklinde
Dilovası kesimine uzamasıdır.
Bugün
göç alma hızı azalsa da 50.000'leri geçen nüfusu ile İlçe olabilecek
duruma gelmiştir. Dilovası Beldesi halen kamu hizmeti yönünden halkın
isteklerine cevap verememekte ve karşılayamadığı ihtiyaçları için Gebze
ilçesine gitmektedir. Bu durum yükü zaten ağır olan Gebze ilçesinin sorunlarını
bir kat daha artırmaktadır.
|
