çevre kirliliği

Çevre Kirliliği ve Dilovası İnsanına Olumsuz Etkileri

HAVA KİRLİLİĞİ

Kocaeli yüzölçümü bakımından Türkiye'nin küçük illeri arasında yer alırken ülke sanayisi içinde büyük bir paya sahiptir. Kocaeli İlinde, kırsal alanlardan kentsel alanlara göç ve bunun sonucu olarak çıkan hızlı ve bozuk yapılaşma, yetersiz altyapı kirliliğin en önemli sebeplerindendir. Bunun yanında Kocaeli hava kirliliğinin büyük çapta yaşandığı illerden birisidir. İlde hava kirliliğinin en büyük nedenleri, ısınma amaçlı yakıtlar, motorlu araçlar ve endüstriyel kirleticilerdir.

İlde endüstriyel hava kirliliği, baca gazlarından kaynaklanan genel kirleticiler ile sanayinin şekli ve türüne göre organik ve inorganik diğer kirleticilerden kaynaklanmaktadır. Dokuz Eylül Mühendislik Fakültesi tarafından yapılan bir çalışmada sanayiden kaynaklanan kazan bacaları toplam emisyon değerleri şu şekildedir.

CO emisyonu	992,54 ton/yıl
Nox	2.330,48 ton/yıl
HIC	71.765,90 ton/yıl
Partikül emisyonu	26.606,36 ton/yıl
Sox	287,06 ton/yıl

En fazla kirliliği yaratan metal, kimya, kağıt, petrol ve petrol ürünleri sektöründe olan sanayi kuruluşlarıdır.

Geçmiş yıllarda Gebze ve Dilovası'nda yapılan PM (Partikül Madde) ve SO2 (Kükürtdioksit) ölçümlerine göre en fazla PM değeri Gebze'de Şubat ayında 69 mg/m3, Dilovası'nda Ağustos ayında 55 mg/m3, tür. En fazla SO2 değeri Gebze'de Şubat ayında 218 mg/m3, Dilovası'nda ise Ocak ayında 152 mg/m3 olarak tespit edilmiştir.

AYLAR	GEBZE		DİLOVASI
	PM	SO2	PM	SO2
Ocak	42	183	31	152
Şubat	69	218	36	122
Mart	50	100	34	111
Nisan	26	99	23	91
Mayıs	13	65	12	77
Haziran	11	59	11	63
Temmuz	10	63	10	47
Ağustos	---	---	55	10
Eylül	26	99	23	91
Ekim	16	19	13	40
Kasım	37	54	39	96
Aralık	47	27	51	49
Kış Dön.Ort	43	100	34	95
Yıllık Ortalama	33,5	99	31	79

Dilovası'nda özellikle metal, kağıt ve kimya sanayinin yol açtığı çevre kirliliğinin yanında gürültü ve görüntü kirliliği de endişe verici boyutlara ulaşmaktadır. Dilovası'nın da içinde bulunduğu bölgede sanayileşme hızı göz alındığında, gelecekte bu konu ile ilgili önlemler ve yatırımlar yerine getirilmediği takdirde çevre ve yeraltı sularının kirliliği ile karşı karşıya kalınacaktır.

Yukarıdaki geçmiş yıllara ait veriler ve uyarılar yetkililer tarafından dikkate alınmadığı için bugün Dilovası'ndaki çevre kirliliği hat safhaya ulaşmış olup çevre beldeleri de tehdit eder bir hal almıştır. Duyarsızlıktan kaynaklanan kötü yaşam şartları, kalp ve kanser hastalıklarının Dilovası'nda artmasına neden olmuştur.

Ne Yapılabilir ?

1- Dilovası beldesi bir an önce doğalgaz kullanımına geçmeli.
2- Fabrikalar bacalarına filtre takmalı.
3- Dilovası çukur bir bölgede olduğu için , temiz hava akımını sağlayacak sistemler kurulmalı.
4- Çevre kirliliği haritası çıkarılmalı.
5- Hava kirliliği ölçümleri yapılmalı.
6- Yeşil alanlar artırılmalı.

GÖRÜNTÜ KİRLİLİĞİ

Ulaşım kolaylığı kentin ilk aşamada E-5 Karayolunun etrafında sanayileşmesine ve konut yerleşim dokusunun buna uygun olarak kuzey ve güney istikametinde ve fabrikalar etrafında oluşmasına sebep olmuştur. Dilovası düzlüğünün de dolması sonuçu yukarı doğru gelişim göstermiştir. Kısaca kent, kuzey, kuzeydoğu ve kuzeybatı yönüne doğru gelişirken batıda Gebze ilçesine doğru yerleşimini genişletmektedir. Sanayileşme paralelinde artan nüfus artışı ve yapılaşma sanayi-konut yerleşiminin iç içe olması sonucunu doğurmuştur. Bu da kent içi ulaşım yollarının dar, otopark sorunun yüksek ve yeşil alanların yetersiz olmasına neden olmuştur. Sanayinin ilk gelişim evresine uygun olarak gecekondulaşma yüksek boyutlara ulaşmıştır. Hızlı yapılaşma karakteristiğinin etkisi ile yapılarda her an ilave ve yenileme yapma düşünceleri bina estetiğinin tamamlanmasını engellemiş ve bu binaların çok fazla olması denetimi oldukça zorlaştırmıştır.


Diler fabrikasının hurdalıkları.	Çolakoğlu fabrikası.

Görüntü kirliliğinin sanayi yansıması daha kötü durumdadır. Dilovası'nda bulunan başta cüruf fabrikaları olmak üzere bir çok fabrika dış görünüşleri, çıkardıkları duman tabakaları, Dilderesi'ne bıraktıkları atıklar ve hurda yığınlarıyla görüntü kirliliğine sebep olmaktadır. Çolakoğlu fabrikasına ait olan termik santral tek başına görüntü kirliliği abidesi durumundadır. Dilovası'nın dağını taşını atıklarıyla çöplüğe çeviren bu fabrikalar kendi işletmelerinin dış görüntülerine de önem vermemekte Dilovası'ndaki görüntü kirliliğine katkıda bulunmak için ellerinden geleni yapmaktadırlar.

Ne Yapılabilir ?

1- Görüntü estetiğini bozan binalar düzenlenmeli.
2- Modern toplu konutlar yapılmalı.
3- Dış görünüşü bakımsız olan fabrikalar kendilerine çekidüzen vermeli.
4- Termik santral kaldırılmalı.
5- Yeşil alanlar artırılmalı.

SES KİRLİLİĞİ

Sanayi ve konut alanlarının beraber olmaları ve bunun oluşturduğu sorunlar yanında sanayi alanlarının yol açtığı gürültü de yadsınamayacak boyutlardadır. Büyük alan kullanımı gerektiren kuruluşlar olmalarından ve fabrikalarının işlevinden kaynaklanan ses kirliliği hem çalışanlar hem yaşayanlar için olumsuz etkiler meydana getirmektedir. Dilovası beldesinde yaşanan ses kirliliğinin temel kaynağı Çolakoğlu fabrikasıdır. Bu fabrika 2 şekilde Dilovası halkının psikolojisini bozacak şekilde gürültü yapmaktadır. Gürültü kaynakları termik santral ile fabrikanın ocaklarından çıkan gürültüler şeklindedir. İlk kurulduğu zaman savaş uçakları gibi ses çıkaran santral gece yarılarında halkı yataklarından dışarı fırlatıyordu halkın yoğun tepkisi sonucu son zamanlarda eskiye nazaran az ses çıkaran baca bazen aşka gelip yeri göğü inletiyor.


Termik santral.	Demir işleyen fırınlar.

Fabrikanın ocaklarından çıkan ses ise kilometrelerce öteden duyulmaktadır. Aşırı derecede rahatsız edici ses çıkaran fırınlar gece gündüz çalışmakta bilhassa geceleri gürültü artmaktadır. Fabrikaların haricinde gürültü kaynağı olarak demiryollarını ve karayolunu sayabiliriz.

Ne Yapılabilir ?

1- Sanayi kuruluşları gürültü sınırlarını normal seviyede tutmalı.
2- Termik bacanın ses çıkarması engellenmeli.
3- Kara ve demiryollarının yakınında oturan insanlar gürültü kirliliği konusunda bilinçlendirilmeli.

SU KİRLİLİĞİ

Bölgesel kirlenmeye en çok etki eden faktörlerden biriside Dilderesi'dir. İzmit Körfezi'nin kirlenmesine sebep olan kirletici faktörlerin %25'ten fazlasını Dilderesi'ne atılan kontrolsüz atıklar oluşturmaktadır. İzmit Körfezi artık kendisini yenileyemez duruma gelmiştir. Canlı çeşidinin hızla azaldığı İzmit Körfez'in de arıtma sistemlerinden geçilmeden şarj edilen sanayi ve evsel atıklar çok büyük sorun teşkil etmektedir. Dilderesi'nin kenarına konumlanmış olan bir çok sanayi kuruluşu kimyevi atıklarını hiç bir arıtmaya tabi tutmadan Dilderesine deşarj etmektedir.


Dilderesi.

DEŞARJ YERİ	NH4 N(mg/l)	NO2 N(mg/l)	NO3 N(mg/l)	PO4 N(mg/l)	Debi(m3/g)	T.N.(kg/g)	T.P(kg/g)
PETKİM D	4,75	0,066	<0,23	2,06	24.394	123	50,251
MANNESMAN D	5,38	0,155	9,12	2,17	6.556	96	6,558
KORUMA D.	5	0,045	1,59	1,54	1.108	7,3	1,706
ÇEŞME D.	25,5	0,149	<0,23	3,28	10.575	272	34,686
DİLDERESİ	72,9	0,029	20,3	1,13	34.315	3203	3.877,59
SEKA D.	0,698	0,028	1,85	1,26	48.411	124,8	60,997
TÜP.-İGDAŞ OR D.	57,1	0,037	2,02	6,09	5.399	136,7	32,879
ÇENE D.	22,7	0,579	2,58	4,64	13.709	319,7	63,61
NARÇA D.	0,18	0,03	22,8	2,06	27.412	2.645,8	6,074
ESKİHİSAR D	26,2	<0,015	6,45	3,16	65.749	2.148,6	207,75
HEREKE D.	<0,2	<0,015	11,3	0,124	11.560	153,9	1,433
PETKİM D.	3,6	0,056	<0,23	0,964	2.114	95,2	2.037
HAMZA D.	<0,2	<0,015	<0,23	<2	18.524	8,243	37
TOPLAM					269.826	9.334,243	4.382,571

İzmit Körfezi'ne dökülen derelerin kirlilik değerlerine bakıldığı zaman N açısından en yüksek değerlere sahip olan derenin Dilovası sınırları içindeki Dilderesi olduğu görülmektedir.

Ne Yapılabilir ?

1- Sanayi kuruluşları bir an önce Dilderesi'ne atıklarını şarj etmekten vazgeçmelidir.
2- Dilderesi'ne akıtılan evsel atıklar arıtmaya tabi tutulmalıdır.
3- Dilderesi'ne karışan Gebze çöplünün pis sularına çözüm bulunmalı.